ΜΝΗΜΟΝΙΑ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ - του Θόδωρου Μπατρακούλη

ΜΝΗΜΟΝΙΑ, ΤΟΥΡΚΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

         Αυτές οι μέρες είναι πολλαπλά κρίσιμες για τη χώρα. Συμπίπτει ο ερχομός δύο από τους ηγεμονικούς «παίκτες»: Της τρόικας των δανειστών, που επιστρέφει έχοντας έτοιμο νέο σκληρό Μνημόνιο. Του Αχμέτ Νταβούτογλου, μέντορα των ισλαμιστών ηγετών της Τουρκίας, αρχιτέκτονα της σύγχρονης εκδοχής του νεοοθωμανισμού και πρωθυπουργό από τον Αύγουστο του 2014. Η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μίνα Αντρέεβα είχε τονίσει ότι έπρεπε να υπάρξει ολοκλήρωση της αξιολόγησης έως το Eurogroup της 8ης Δεκεμβρίου. Και για τον χρόνο επιστροφής της τρόικας στην Αθήνα ότι απαιτείται περαιτέρω πρόοδος σε ορισμένα ζητήματα, όπως στον προϋπολογισμό του 2015, τα «κόκκινα» δάνεια, την είσπραξη των φόρων και άλλες πηγές δημοσίων εσόδων. Η τρόικα πιέζει ασφυκτικά επιδιώκοντας το μέγιστο από την «κυβέρνση σε αποδρομή» ώστε να εκταμιευθούν τα περίπου 7,5 δις ευρώ των επόμενων δόσεων. Θα ήθελε και τη δέσμευση αυτών που έρχονται. Ο Νταβούτογλου, ενόψει της συνόδου του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας στις 5 Δεκεμβρίου, μας υποδεικνύει ότι «δεν είναι σωστό, πρέπον και ηθικό, ένα αγαθό, όπως είναι η ενέργεια, να χρησιμοποιείται ως «»όπλο» σε διαπραγματεύσεις». Εξακολουθεί να είναι κρίσιμη η ανάδειξη της γεωπολιτικής αντίληψης του Νταβούτογλου που αποτελεί υπόβαθρο της ασκούμενης από την Τουρκία εξωτερικής πολιτικής, όπως αυτή εκφράζεται ειδικά στον χώρο της Κύπρου, του Αιγαίου και της Θράκης.

         Η Τουρκία εκβιάζει την Αθήνα και τη Λευκωσία με τη στρατιωτική ισχύ της. Η νέα κρίση στην Κύπρο και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις απαιτείται να ερμηνευθεί και με γνώμονα τις γεωπολιτικές απόψεις του Αχμέτ Νταβούτογλου, όπως αναπτύσσονται στο βιβλίο του Στρατηγικό Βάθος. Η Διεθνής Θέση της Τουρκίας - δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 2001. Η Τουρκία αρνείται να δεχτεί την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, θέλοντας να επιβάλει τους δικούς της όρους. Τα τελευταία χρόνια ύψώνει την ένταση όσον αφορά τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η συμπεριφορά υπαγορεύεται από τη στρατηγική προτεραιότητά της να αυξήσει τη θαλάσσια ισχύ της. Αυτό θα της επιτρέψει να διευρύνει ακόμη περισσότερο την θεμελιακή για την εξωτερική της πολιτική έννοια του στρατηγικού βάθους. Το ερώτημα στρατηγικής που εγείρεται από τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στο δεδομένο θέμα είναι: Γιατί η Τουρκία επιδεικνύει τόση ευαισθησία για το θαλάσσιο χώρο της Ελλάδος και της Κύπρου, την οποία συνοδεύει μάλιστα και με ανοικτές απειλές; Ποια πρέπει να είναι η αντιμετώπιση των συγκαλυμμένων ή μη απειλών και προκλητικών ενεργειών της Τουρκίας έναντι της Κύπρου και Ελλάδα; O Αμερικανός θεωρητικός της θαλάσσιας ισχύος Αλφρεντ Μάχαν έχει επηρεάσει και τον Αχμέτ Νταβούτογλου. Ο Νταβούτογλου προσδιορίζει τη θαλάσσια ισχύ ως τη δυνατότητα ελέγχου των θαλασσίων οδών καθώς επίσης και της νομής και κατοχής των θαλασσίων πόρων, οι οποίοι προσδίδουν πολιτική και οικονομική δύναμη στα κράτη. Αυτό που στις μέρες μας περιορίζει την ανάπτυξη της θαλάσσιας ισχύος της Τουρκίας, σε σχέση με τις προϋποθέσεις που όρισε ο Μάχαν, είναι ένα σημαντικό μειονέκτημα που προσδιορίζεται από την ύπαρξη σε μεγάλη έκταση ακτογραμμής της χώρας χωρίς όμως να έχει ελεύθερη πρόσβαση σε ανοικτή θάλασσα, τόσο στο Αιγαίο, λόγω του  πλεονεκτήματος της Ελλάδας, όσο και στην Α. Μεσόγειο, λόγω της ύπαρξης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

         Στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο, η Ελλάδα και ο Ελληνισμός χρειάζονταν, από χρόνια, μια καλά σχεδιασμένη, ιστορικά τεκμηριωμένη, ιεραρχημένη και πολυδιάστατη ελληνική - και ευρωπαïκή - εξωτερική και ενεργειακή πολιτική. Μια τέτοια πολιτική θα έπρεπε να εκφράζεται με εξειδικευμένο τρόπο στα Βαλκάνια καθώς και στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα έπρεπε να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της επιδιώκοντας την επίτευξη της εθνικής ανεξαρτησίας. Ο επαναπροσδιορισμός απαιτείται να γίνει τόσο σε αποτρεπτική κατεύθυνση έναντι κάθε επιβουλής των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, και βεβαίως σε συντονισμό σχεδιασμού και ενεργειών με την Κύπρο, όσο και στην κατεύθυνση της διασφάλισης του εθνικού ελέγχου των πλουτοπαραγωγικών πόρων της, στους οποίους συμπεριλαμ­βάνονται και οι υδρογονάνθρακες. Οριοθέτηση της ΑΟΖ δεν μπορεί να υπάρξει άν δεν υπάρξει πρώτα ανακήρυξή  της. Εξάλλου, στις μέρες πρέπει να μιλάμε όχι απλώς για θαλάσσια ισχύ αλλά, για «αεροναυτική ισχύ». Στη σύγχρονη εποχή - ιδιαίτερα μετά τις εμπειρίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου - «το «μέγα της θαλάσσης κράτος» λειτουργεί ως του «αέρος και της θαλάσσης». Τα νησιά του Αιγαίου μπορούν να λειτουργούν ως «δίκτυο αβύθιστων πλατφορμών εκτόξευσης βλημάτων». Ωστόσο, υπάρχει ζήτημα επαρκούς άμυνας των νησιών του Αιγαίου από τουρκικές αεροναυτικές επιχειρήσεις αλλά και της ελληνικής Θράκης.

         Οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και η απομόνωση της Τουρκίας ευνοούν την συνεργασία Ελλάδας, Ισραήλ, Κύπρου και  Αιγύπτου. Οι τρείς πρώτες χώρες, πέραν του ότι είναι κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, χαρακτηρίζονται από σχετική σταθερότητα, παρά τα οικονομικά προβλήματα. Είναι αξιόπιστοι σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ και της ΕΕ. Τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στις θάλασσές τους τις καθιστούν σοβαρές εναλλακτικές ενεργειακές επιλογές, ιδιαίτερα για την Ευρώπη. Τέλος, η διεθνής κατακραυγή κατά της Τουρκίας για την πολιτική Ερντογάν προσφέρει σημαντική ευκαιρία στις τέσσερις χώρες να προωθήσουν περισσότερο τη συνεργασία τους, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και στην ασφάλεια. Και, με την κρίση που δημιουργήθηκε στις σχέσεις της Τουρκίας με τους σιίτες αλλά και με τμήμα των σουνιτικών δυνάμεων (Αίγυπτος), για την Ελλάδα παρουσιαζόταν στα ανατολικά της δυνατότητα για αναβάθμιση των σχέσεών της με τον αραβικό και ιρανικό κόσμο. Αφετέρου, εδώ και καιρό θα μπορούσε να έχει αποτελέσει αντικείμενο επεξεργασίας και η προώθηση μιας ειδικής σχέσης συνεργασίας με τη Ρωσία στην Άμυνα, τους εξοπλισμούς, την ενεργειακή πολιτική και τους αγωγούς. Βεβαίως, η Ελλάδα πρέπει να διατηρήσει ρόλο αυτόνομου δρώντος και καθεμιά από τις εν λόγω συνεργασίες να γίνει με αποσαφηνισμένους όρους, ώστε να αξιοποιηθούν οι γεωπολιτικές συγκυρίες που έγιναν ευνοϊκότερες για την Ελλάδα καθώς και για την Κυπριακή Δημοκρατία.

         Εξάλλου, η Ελληνική πολιτεία πρέπει να είναι έτοιμη και για αντιμετώπιση τζιχαντιστών, και οι πολίτες να είναι προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο. Πώς συμβάλλει σε έναν συνολικό ανασχεδιασμό-επαναπροσδιορισμό της εθνικής στρατηγικής η πραγματοποίηση της συνόδου του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας στην Αθήνα, τη στιγμή που η Τουρκία παραβιάζει κατάφωρα και πειρατικά την ΑΟΖ της Κύπρου, και ενώ παρέχει στήριξη στους τζιχαντιστές; Και όταν η κατά την Αγκυρα ενιαία μειονότητα - με την συμβολή και παραγόντων της ελληνικής πολιτείας και του περιβόητου «Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων» -, οι «Τούρκοι της Δυτικής Θράκης», αποτελούν πιόνια στις προσπάθειες εφαρμογής του δόγματος του «στρατηγικού βάθους» της Τουρκίας και της ενιαίας αναθεωρητικής πο­λιτικής του τουρκικού κατεστημένου. Ο υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Βενιζέλος επιχείρησε, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Αγκυρα, να στείλει το μήνυμα ότι «η Ελλάδα είναι ασφαλής και φερέγγυος γείτονας της Τουρκίας». Με ποιούς όρους πραγματοποιείται η επίσκεψη Νταβούτογλου; Η Τουρκία αρνείται να αποσύρει το Μπαρμπαρός - με υποστήριξη της φρεγάτας TCG Gaziantep του Τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού - από την ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, την στιγμή της εδώ παρουσίας του Νταβούτογλου, έχει αναγγείλει μεγάλες ασκήσεις στο Βόρειο (στον Κόλπο Ξηρού, βορειοανατολικά της Λήμνου και κοντά στα παράλια της Θράκης) και Νοτιοανατολικό  Αιγαίο (στην περιοχή του Καστελόριζου, την οποία οι Τούρκοι «εμφανίζουν» ως περιοχή ενδιαφέροντός τους, ακόμα και δικό τους χώρο την ευρύτερη περιοχή). Η Ελλάδα περιορίζεται στο αυτονόητο της κατάστασης ετοιμότητας που απαιτείται, χωρίς διάθεση κλιμάκωσης, και αφήνοντας τα ακριβοπληρωμένα για το ΠΝ πλοία στη Σαλαμίνα και το Πέραμα.

         Η πορεία κατά της επίσκεψης Νταβούτογλου, που διοργάνωναν από κοινού στις 5 Δεκεμβρίου 2014 οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, το ΔΗΚΚΙ, το Άρδην, η Χριστιανική Δημοκρατία, το Πολιτιστικό Κέντρο του Κουρδιστάν, η Επιτροπή Αλληλεγγύης Κουρδιστάν, το Πατριωτικό Κοινωνικό Κίνημα κ.ά. κινήσεις πολιτών, απαγορεύθηκε. Το έγγραφο της ΕΛ.ΑΣ., υπογεγραμμένο από τον Γενικό Αστυνομικό Διευθυντή Αττικής, επικαλείται την «ανάγκη προστασίας της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας των ανωτέρω ξένων επισήμων και των μελών συνοδείας τους και την εξασφάλιση σε αυτούς του αισθήματος ασφαλείας κατά το χρόνο παραμονής τους στη Χώρα μας». Ο Νταβούτογλου και η συνοδεία του επιβάλλουν την απαγόρευση του αναφαίρετου δικαιώματος των Ελλήνων πολιτών στην διαδήλωση και την διαμαρτυρία, σε μια τεράστια έκταση της πόλης, από την πλατεία Κολοκοτρώνη ως… την Αττική οδό και το Αεροδρόμιο!

        Τέλος, παραμένει εκκρεμές ένα σημαντικό για την πορεία της χώρας στοίχημα. Αυτοί που επιθυμούν δημοκρατική και πολιτισμική αναγέννηση και παραγωγική ανασυγκρότηση της Ελλάδας, αυτοί που ήθελαν μια άλλη πορεία στην Ελλάδα, στην Κύπρο, στις βαλκανικές χώρες και στην Ανατολική Μεσόγειο, αυτοί που είχαν διαγνώσει τη νεοοθωμανική απειλή στην Κύπρο, τη Θράκη, το Αιγαίο καθώς και την αναγκαιότητα ενός ενιαίου μετώπου, θα επιταχύνουν πιο μεθοδικά και να συντονίσουν τις κινήσεις για την δημιουργία ενός εναλλακτικού δημοκρατικού πατριωτικού πόλου αντίστασης του Ελληνικού λαού. Ένα τέτοιο κίνημα δεν μπορεί παρά να έχει ως βασικούς πολιτικούς άξονες την εθνική ανεξαρτησία, την κοινωνική χειραφέτηση, την δημοκρατία, την οικολογία, την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας που συμπεριλαμβάνει μια αγροτική αναγέννηση, την επανανακάλυψη-αναβίωση του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού.

Θόδωρος Σ. Μπατρακούλης

theobatrak@gmail.com

Το «ΙΚ/ISIS», η Τουρκία, οι Κούρδοι, η Δύση και εμείς - του Θόδωρου Μπατρακούλη

Το «ΙΚ/ISIS», η Τουρκία, οι Κούρδοι, η Δύση και εμείς

        Η σθεναρή αντίσταση των μαχητών του Κόμπανι και τα αεροπορικά πλήγματα της υπό αμερικανική ηγεσία συμμαχίας αραβικών και δυτικών κρατών εναντίον των τζιχαντιστών σηματοδοτούσαν ένα νέο πολεμικό πεδίο[1]. Μετά από πολυήμερη αβεβαιότητα για το αν η Τουρκία θα συμμετείχε στη συμμαχία αυτή,  στις 2 Οκτωβρίου 2014, η Τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε την συμμετοχή με μεγάλη πλειοψηφία (298 ψήφους υπέρ και 98 κατά, μια πλειοψηφία τριών τετάρτων, στο σύνολο των 550 εδρών). Σύμφωνα με τις διατάξεις του τουρκικού Συντάγματος, με την απόφαση αυτή η Εθνοσυνέλευση επέτρεπε στον τουρκικό στρατό τη διεξαγωγή ενδεχόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων στην επικράτεια της Συρίας και του Ιράκ. Εξάλλου, η τουρκική κυβέρνηση μπορούσε να επιτρέπει σε στρατεύματα ξένων χωρών τη στάθμευση ή τη διέλευση από την Τουρκία για επιχειρήσεις εναντίον του λεγόμενου «Ισλαμικού Κράτους». Την ίδια μέρα, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ανέφερε ότι η Τουρκία σκόπευε να πολεμήσει εναντίον του «Ισλαμικού Κράτους» και άλλων «τρομοκρατικών» οργανώσεων στην περιοχή, αλλά ότι θα επέμεινε παράλληλα στην απομάκρυνση από την εξουσία του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ. Παράλληλα, ο έγκλειστος Αμπντουλλάχ Οτσαλάν προειδοποίησε ότι η ειρηνευτική διαδικασία με τους Κούρδους της Τουρκίας θα μπορούσε να καταρρεύσει, αν οι τζιχαντιστές καταλάμβαναν την στρατηγικής σημασίας πόλη Κόμπανι[2]. Στις 6 Οκτωβρίου δεκάδες χιλιάδες Κούρδοι διαδήλωσαν στις μεγαλύτερες πόλεις της Τουρκίας εναντίον του «Ισλαμικού Κράτους» και της ισλαμιστικής κυβέρνησης της Τουρκίας, για να δείξουν την αλληλεγγύη τους στους πολιορκημένους υπερασπιστές της Κόμπανι και να στείλουν ξεκάθαρο μήνυμα-προειδοποίηση στην κυβέρνηση των Ερντογάν - Νταβούτογλου ότι εάν η Κόμπανι έπεφτε, τότε στην Τουρκία θα δημιουργούνταν εκρηκτικό κλίμα[3]. Η Αγκυρα πλαισίωνε την συμμετοχή της στη συμμαχία κατά του «ΙΚ/ISIS» ως απόφαση που κυρίως θα στόχευε το PKK μαζί με το «ΙΚ/ISIS». «Δεν θα μπούμε σε πόλεμο εκτός αν η συμμαχία αλλάξει στρατηγική» δήλωσε επίσημα ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου, προσθέτοντας ότι η Τουρκία δεν αποδεχόταν «την μονοδιάστατη πολιτική της συμμαχίας». Στις 14 Οκτωβρίου τουρκικά αεροσκάφη βομβάρδισαν δυνάμεις του PKK στην Dağlıca (επαρχία Χακαρί), στην πρώτη στρατιωτική επιχείρηση κατά των Κούρδων τα τελευταία δύο χρόνια[4].

          Ενδιαφέρον είχε η υπόθεση της δήλωσης του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Joe Biden για υπόθαλψη των τζιχαντιστών από συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή (Τουρκία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ) και της συγγνώμης που αυτός ζήτησε τηλεφωνικώς από τον Ερντογάν. O Μπάιντεν είχε πει, σε ομιλία στο Χάρβαρντ, ότι ορισμένοι σύμμαχοι είχαν ενισχύσει ακούσια το «ΙΚ/ISIS» και ότι ο Ερντογάν του δήλωσε ότι η Τουρκία είχε επιτρέψει σε πάρα πολλούς ξένους μαχητές να διέλθουν μέσω των τουρκοσυριακών συνόρων. Ο Ερντογάν αξίωσε συγγνώμη από τον Μπάιντεν. Ωστόσο, η σχετική ανακοίνωση του Λευκού Οίκου, μολονότι διατυπωμένη σε άπταιστη διπλωματική γλώσσα, ήταν αποκαλυπτική: «Ο Αντιπρόεδρος απολογήθηκε για οποιονδήποτε υπαινιγμό, ότι η Τουρκία ή άλλοι σύμμαχοι και εταίροι στην περιοχή, είχαν εμπρόθετα εφοδιάσει ή διευκολύνει την ανάπτυξη του ISIL ή άλλων βίαιων εξτρεμιστών στη Συρία.»[5].

         Εξάλλου, συνεχιζόταν η διάσταση ανάμεσα στην Τουρκία και την Αίγυπτο. Οξεία αντιπαράθεση σημειώθηκε στην 69^η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ανάμεσα στους ηγέτες των δύο κρατών. Ο Ρετζέπ Ερντογάν επέκρινε την άνοδο του Aμπντέλ-Φαττάχ ελ-Σίσι στην προεδρία, ενώ άσκησε κριτική στην αδράνεια των «Ηνωμένων Εθνών και των δημοκρατικών χωρών» μετά την ανατροπή του Μόρσι. «Τα Ηνωμένα Έθνη και οι δημοκρατικές χώρες παρακολουθούν άπρακτες τα γεγονότα, όπως η ανατροπή του εκλεγμένου προέδρου της Αιγύπτου και η σφαγή χιλιάδων αθώων που θέλουν να υπερασπιστούν την επιλογή τους. Και αυτός που έκανε το πραξικόπημα νομιμοποιείται», τόνισε ο Ερντογάν, λέγοντας ότι τα «δύο μέτρα και δύο σταθμά» δίνουν την αίσθηση της αδικίας ανά τον κόσμο και τροφοδοτούν την τρομοκρατία. Τα σχόλια αυτά προκάλεσαν ακύρωση συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών των δύο κρατών Σάμεχ Σούκρι και Μεβλούτ Τσαβούσογλου στις 25 Σεπτεμβρίου 2014, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης. Tο αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών, απέρριψε τα σχόλια του Ερντογάν για τον Σίσι, κατηγορώντας τον ότι «επιδιώκει να προκαλέσει χάος, να σπείρει τη διχόνοια στη Μέση Ανατολή προσφέροντας πολιτική και οικονομική υποστήριξη και καταφύγιο σε τρομοκρατικές οργανώσεις, ώστε να ζημιωθούν τα συμφέροντα των λαών της περιοχής για την επίτευξη προσωπικών φιλοδοξιών του Τούρκου προέδρου και την αναβίωση ψευδαισθήσεων του παρελθόντος»[6]. Ο Σίσι, στην ομιλία του στην Γ. Σ. του ΟΗΕ στις 24 Σεπτεμβρίου, χαρακτήρισε την Αίγυπτο ως «φάρο του μετριοπαθούς Ισλάμ», η οποία, μετά από χρόνια πολιτικής και θρησκευτικής αντιπαράθεσης, «έχει ανακτήσει την αυτοπεποίθησή της»[7].

         Επί σειρά ετών η Αγκυρα προσπαθούσε να συνάψει συμφωνία με την Αίγυπτο που θα απέκοπτε την ελλαδική ΑΟΖ από την κυπριακή, υπολογίζοντας μόνο τις χερσαίες και όχι τις νησιωτικές γραμμές βάσης. Επιδίωκε δηλαδή να εξαιρεθούν τα νότια και ανατολικότερα ελληνικά νησιά και νησίδες της περιοχής της Κρήτης και των Δωδεκανήσων που συγκροτούν την ελληνική γραμμή βάσης για την χάραξη της ΑΟΖ έναντι της Αιγύπτου. Τώρα η τουρκική ηγεσία επιδίωκε να διαπραγματευθεί τη συμμετοχή της στην αντιτζιχαντιστική συμμαχία. Επέλεξε τη συγκεκριμένη στιγμή για να στείλει το σεισμογραφικό σκάφος «Μπαρμπαρός», συνοδευόμενο από μια φρεγάτα και από δύο άλλα σκάφη (ένα τουρκικό, ένα νορβηγικό), στην ΑΟΖ της Κύπρου. Επιχειρούσε να μονιμοποιήσει την προκλητική αμφισβήτηση της ΑΟΖ μέσω τετελεσμένων γεγονότων. Η εμφάνιση του «Μπαρμπαρός» εντός της κυπριακής ΑΟΖ έθεσε σε συναγερμό τη Λευκωσία, όπου συνεκλήθη εκτάκτως το Εθνικό Συμβούλιο. Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ Βαν Ρομπάι και η Ρωσική Κυβέρνηση καταδίκασαν τις τουρκικές απειλές κατά της Κυπριακής ΑΟΖ. Αφετέρου, ο πρόεδρος της Αιγύπτου Σίσι σε ομιλία του στην Σύνοδο του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας (OIC) στη Νέα Υόρκη, ζήτησε να απαλειφθεί ο όρος «Τουρκοκυπριακό Κράτος» από κάθε αναφορά στο κατοχικό ψευδοκράτος, το οποίο διαθέτει καθεστώς παρατηρητή στον εν λόγω διεθνή Οργανισμό. Την άποψη αυτή του Σίσι συμμερίσθηκαν το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα[8].

         Εξάλλου, επιθέσεις τζιχαντιστών μπορούσαν πλέον να εκδηλωθούν οπουδήποτε. Πρόβλημα υφίσταται και για την Ελλάδα. Η μαζική παράνομη μετανάστευση τροφοδοτεί το πρόβλημα. Η Ελληνική πολιτεία πρέπει να είναι έτοιμη για δραστική αντιμετώπιση ακραίων ισλαμιστών. Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης για ενίσχυση των Κούρδων με πυρομαχικά - μετά και από σχετική εισήγηση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, ειδικότερα του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας - θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι κινείται σε ορθή κατεύθυνση, αλλά εφόσον θα εντασσόταν σε έναν συνολικό εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό.

        Οπωσδήποτε, το δίλημμα επιλογής ανάμεσα σε σκοταδιστικές δυνάμεις αφενός και φιλοδυτικά δικτατορικά καθεστώτα αφετέρου δεν μπορεί να παράγει εναλλακτικές δημοκρατικές πολιτικές προοπτικές για την περιοχή και τους κατοίκους των χωρών της. Οι δυτικές χώρες όφειλαν ως προς αυτό να αναγνωρίσουν τις ευθύνες τους και να ακολουθήσουν μια εναλλακτική αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών προβλημάτων της ευρύτερης περιοχής.

         Στο πλαίσιο της διεθνούς ταραχώδους συγκυρίας, η επεξεργασία και η εφαρμογή μακροπρόθεσμου συνολικού στρατηγικού σχεδιασμού, για την Ελλάδα και τον Ελληνισμό του 21^ου αιώνα, που διέπεται από τα ιστορικά διδάγματα και την γνώση της σύγχρονης γεωπολιτικής, αποτελεί ζωτική ανάγκη[9]. Η Ελλάδα χρειαζόταν μια καλά σχεδιασμένη, ιστορικά τεκμηριωμένη, ιεραρχημένη και πολυδιάστατη ελληνική - και ευρωπαïκή - εξωτερική και ενεργειακή πολιτική. Μια τέτοια πολιτική θα έπρεπε να εκφράζεται με εξειδικευμένο τρόπο στα Βαλκάνια καθώς και στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα χρειαζόταν να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της στη βάση της προώθησης του στόχου της εθνικής ανεξαρτησίας. Ο επαναπροσδιορισμός απαιτείται να γίνει τόσο σε αποτρεπτική κατεύθυνση έναντι κάθε επιβουλής των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, και βεβαίως σε συντονισμό σχεδιασμού και ενεργειών με την Κυπριακή Δημοκρατία, όσο και στην κατεύθυνση της διασφάλισης του εθνικού ελέγχου των πλουτοπαραγωγικών πόρων της, στους οποίους συμπεριλαμ­βάνονται και οι υδρογονάνθρακες.

         Οι εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή και η απομόνωση της Τουρκίας ευνοούν την συνεργασία Ελλάδας, Ισραήλ, Κύπρου και  Αιγύπτου. Οι τρείς πρώτες χώρες τουλάχιστον είναι δημοκρατικές και χαρακτηρίζονται από σταθερότητα, παρά τα οικονομικά προβλήματα. Είναι αξιόπιστοι σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ και της Ε.Ε. Τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων στις θάλασσές τους τις καθιστούν σοβαρές εναλλακτικές ενεργειακές επιλογές, ιδιαίτερα για την Ευρώπη. Τέλος, η διεθνής κατακραυγή κατά της Τουρκίας για την πολιτική Ερντογάν προσφέρει σημαντική ευκαιρία στις τέσσερις χώρες να προωθήσουν περισσότερο τη συνεργασία τους, όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και στην ασφάλεια. Εξάλλου, με την κρίση που δημιουργήθηκε στις σχέσεις της Τουρκίας με τους σιίτες αλλά και με τμήμα των σουνιτικών δυνάμεων (Αίγυπτος), για την Ελλάδα παρουσιαζόταν στα ανατολικά της δυνατότητα για αναβάθμιση των σχέσεών της με τον Αραβικό και Ιρανικό κόσμο. Τέλος, θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο επεξεργασίας και η προώθηση μιας ειδικής σχέσης συνεργασίας με τη Ρωσία στην Άμυνα, τους εξοπλισμούς, την ενεργειακή πολιτική και τους αγωγούς. Βεβαίως η Ελλάδα πρέπει να διατηρήσει ρόλο ΑΥΤΟΝΟΜΟΥ ΔΡΩΝΤΟΣ (π. χ. όσον αφορά τη θέση της στο Παλαιστινιακό) και καθεμιά από τις προαναφερόμενες συνεργασίες να γίνει ΜΕ ΑΠΟΣΑΦΗΝΙΣΜΕΝΟΥΣ ΟΡΟΥΣ.

         Εξάλλου, η Ελλάδα, για να αντιμετωπίσει την τουρκική στρατηγική, όφειλε να προωθήσει και μια καλά σχεδιασμένη συνεργασία των βαλκανικών λαών και κρατών, αυτοτελώς και στο πλαίσιο της Ε.Ε. Ως προς την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. να συμβάλει αποφασιστικά στην ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΕΠΙΔΙΩΞΗΣ. Ελληνοτουρκικός διάλογος ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΘΕΙ ΑΝ ΠΡΩΤΑ Η ΤΟΥΡΚΙΑ: - Δεν άρει την ανακήρυξη ως «αιτίας πολέμου» της άσκησης από την Ελλάδα του δικαιώματος επέκτασης των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. - Δεν αναγνωρίσει το διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 και ό,τι αυτό συνεπάγεται για την υφαλοκρηπίδα και την Α.Ο.Ζ. - Δεν διακηρύξει σεβασμό στις συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων και στο Ιταλικό πρακτικό παράδοσης των Δωδεκανήσων (1947), που καθορίζουν τα σημερινά σύνορα. - Δεν αποσύρει τα στρατεύματα κατοχής από την Κύπρο και δεν σταματήσει το διαρκές έγκλημα του εποικισμού στο νησί.

Θόδωρος Σ. Μπατρακούλης

Δρ Γεωπολιτικής

theobatrak@gmail.com

---

[1] Πρβλ. Editorial Board, «U.S. airstrikes in Syria signal a new battlefield», The Washington Post, 22.09.2014.

[2] «Jailed Kurdish warns ISIS victory would end Turkey peace process», 02.10.2014,

[3] Εως τις 10 Οκτωβρίου οι συγκρούσεις διαδηλωτών και τουρκικών δυνάμεων ασφαλείας είχαν προκαλέσει τουλάχιστον 25 νεκρούς.

[4] Benny Avni, «Has Turkey entered the anti-ISIS Coalition to Counter the Kurds?», 05.10.2014, http://www.newsweek.com/-275256. «Τουρκία: Δεν θα μπούμε σε πόλεμο (με το Ισλαμικό Κράτος)», 14.10.2014, http://www.tribune.gr/world/ news/article/81258/. «Η Tουρκία κήρυξε τον πόλεμο στους Kούρδους», 14.10.2014, http://www.hellas-now.com/2014/10/

[5] Chelsea J. Carter, Ben Brumfield and Sara Mazloumsaki, CNN, «Vice President Joe Biden apologizes to Turkey, UAE», 06.10.2014, http://edition.cnn.com/2014/10/05/ politics/isis-biden-erdogan-apology/

[6] «Αίγυπτος κατά Ερντογάν: Προκαλεί χάος, δίνει καταφύγιο σε τρομοκράτες», 25.09.2014, www.tovima.gr.

[7] «El-Sissi: Egypt is a ‘beacon of moderate Islam’», http://www.pbs.org/newshour/ rundown/watch-live-speeches-u-n-general-assembly-2014/. Προσπελάστηκε 26.09.2014.

[8] «Egypt’s Sisi demands Turkish Cypriots Removed from OIC», 07.10.2014, http://www.worldbulletin.net/news/145743/egypts-sisi-demands-turkish-cypriots-removed-from-oic

[9] Πρβλ. Θ. Σ. Μπατρακούλης, «Για μια εθνική στρατηγική: Γεωιστορία, προκλήσεις και δυνατότητες», 07.12.2012, όπ. π.